Cách làm bánh chưng chay nhân nấm, bánh chưng chay nếp cẩm đơn giản cho ngày Tết

Bánh chưng chay là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết. Với sự sáng tạo, ngày nay có nhiều loại bánh chưng như bánh chưng chay nhân nấm, bánh chưng nhân hạt sen hay nếp cẩm, mang đến hương vị thanh đạm nhưng vẫn giữ trọn tinh hoa ẩm thực Việt. Ở bài viết này, nhà hàng chay Vô Úy sẽ hướng dẫn chi tiết cách làm bánh chưng chay, từ nguyên liệu làm bánh chưng cho đến bí quyết gói bánh vuông vức, đẹp mắt. Hãy cùng khám phá ngay nhé.

Bánh chưng chay – Món bánh truyền thống trong ngày Tết Việt

Bánh chưng là món bánh gắn liền với truyền thuyết Lang Liêu và biểu tượng đất trời trong văn hóa Việt Nam. Phiên bản bánh chưng chay được phát triển dựa trên công thức truyền thống, thay thế nhân mặn bằng các nguyên liệu chay như đậu xanh, nấm, hạt sen và dừa. Cách làm bánh chưng chay không quá khó nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ trong gói bánh, buộc dây và canh lửa khi luộc. 

Bánh thường được dùng trong ngày Tết, cúng gia tiên hoặc làm quà biếu. Về bảo quản, bánh có thể để 3–5 ngày ở nhiệt độ thường hoặc lâu hơn khi hút chân không. Nhân bánh chưng chay phổ biến nhất là nhân đậu xanh, nhân nấm, nhân hạt sen, nhân đậu đỏ hoặc kết hợp nhiều loại ngũ vị.

2 cách công thức làm bánh chưng chay ngon, trong ngày Tết

Hiện nay, có nhiều cách để biến tấu bánh chưng chay trở nên hấp dẫn và bắt mắt hơn. Trong đó nổi bật là bánh chưng chay nhân nấm truyền thống và bánh chưng chay nếp cẩm nhân hạt sen. Hai công thức này vừa đảm bảo hương vị thơm ngon, vừa tạo nên sự mới lạ, thích hợp để bày trên mâm cỗ hoặc biếu tặng người thân.

Hướng dẫn làm bánh chưng chay nhân nấm truyền thống

Bánh chưng chay nhân nấm mang hương vị đậm đà từ nấm hương, kết hợp cùng đậu xanh béo ngậy và gạo nếp dẻo thơm. Khi cắt bánh, lớp nhân vàng óng xen lẫn nấm tạo nên sự hài hòa, thanh đạm nhưng vẫn đầy đủ dinh dưỡng.

Nguyên liệu làm bánh chưng

• 1kg gạo nếp cái hoa vàng.
• 400g đậu xanh
• 1 củ hành tím.
• 100g nấm hương.
• 50g dừa nạo.
• 10 lá dong.
• Gia vị: Muối, tiêu, đường, nước tương, dầu ăn.

Cách làm bánh chưng chay nhân nấm

Bước 1: Sơ chế các nguyên liệu

• Lá dong: Rửa sạch, ngâm nước muối loãng để khử mùi, lau ráo. Nếu lá quá dày, cắt bỏ phần gân giữa để khi gói bánh không bị nứt.
• Gạo nếp: Ngâm khoảng 6 giờ hoặc qua đêm để hạt nở đều. Vo lại cho sạch, để ráo rồi trộn ít muối để tăng độ đậm đà khi nấu.
• Đậu xanh: Ngâm 2–3 giờ cho mềm. Hấp chín rồi tán nhuyễn hoặc để nguyên hạt tùy sở thích kết cấu. Muốn nhân thơm hơn, phi hành tím và trộn vào đậu xanh.
• Nấm hương: Ngâm nước ấm cho nở, bỏ chân, thái nhỏ rồi xào với ít dầu ăn, nước tương và tiêu.
• Dừa nạo: Dùng trực tiếp hoặc vắt nước cốt nếu muốn nhân béo và thơm hơn.

Bước 2: Chế biến phần nhân bánh

Trộn phần đậu xanh đã tán nhuyễn với muối, đường và dầu ăn cho cân vị. Trộn riêng phần nấm xào với tiêu, nước tương và dừa nạo.  Khi hai hỗn hợp đã nguội, phối trộn nhẹ tay để nhân quyện mà không quá sệt. Tỷ lệ nhân nên cân bằng để miếng bánh không bị ngấy nhưng vẫn đủ thơm.

Bước 3: Gói bánh chưng

Cắt lá theo chiều dài khoảng 30 cm, xếp thành hình chữ thập để tạo khuôn vuông. Lót 2-3 lớp lá làm đáy rồi cho một lớp gạo nếp, dàn phẳng. Thêm lớp nhân đậu xanh – nấm ở giữa, sau cùng phủ thêm gạo nếp. Gấp các góc lá thật gọn và buộc dây chặt tay để bánh giữ dáng khi luộc.

Bước 4: Nấu bánh chưng

Xếp bánh vào nồi, đổ nước ngập mặt và luộc từ 6–8 giờ trên lửa vừa. Trong suốt quá trình luộc, phải châm thêm nước nóng để bánh luôn ngập, giúp hạt nếp chín đều và dẻo. Cho chút muối vào nước luộc giúp bánh đậm hơn và không bị nhạt.

Khi bánh chín, vớt ra để nguội tự nhiên, ép nhẹ cho vuông rồi treo hoặc để nơi thoáng cho khô mặt lá.

Bánh chưng chay nhân nấm hợp nhất khi ăn kèm dưa hành, nước tương hoặc tiêu xay. Lớp nếp dẻo, nhân đậu xanh béo bùi và nấm hương đậm thơm tạo cảm giác dễ chịu, nhẹ bụng rất thích hợp cho người ăn chay hoặc theo chế độ thực dưỡng trong ngày Tết.

Hướng dẫn cách làm bánh chưng chay nếp cẩm nhân hạt sen đẹp mắt

Bánh chưng chay nếp cẩm gây ấn tượng ngay từ màu tím than của lớp nếp, khi cắt ra phần nhân hạt sen vàng nhạt điểm xen nấm tạo nên bố cục màu sắc rất sang trọng. Đây là phiên bản bánh chay thanh đạm, ít dầu mỡ, dễ tiêu, thường xuất hiện trong mâm cúng hoặc làm quà biếu tinh tế thời hiện đại.

Nguyên liệu

• 500 g nếp cẩm (hoặc nếp than)
• 500 g gạo lứt
• 500 g đậu xanh đã cà vỏ
• 100 g nấm đông cô
• 100 g nấm tuyết
• 100 g hạt sen tươi
• 100 g hạt dẻ
• 15 g hành boa rô
• 15 g gừng tươi
• 1 muỗng canh dầu thực vật
• Gia vị: nước tương, dầu hào chay, đường, ngũ vị hương, muối
• Dụng cụ: khuôn gỗ, lá dong, 20 sợi lạt buộc

Cách nấu bánh chưng chay nếp cẩm nhân hạt sen

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

• Ngâm nếp cẩm, gạo lứt và đậu xanh riêng qua đêm. Vớt ra để ráo.
• Trộn gạo lứt và nếp cẩm vào chung nồi, thêm nước và nấu đến khi nước cạn lần thứ nhất. Chế thêm ít nước rồi xào khô hạt để hạt nếp quyện lại, giúp khi gói bánh không bị rời.
• Đậu xanh trộn muối rồi hấp chín, tán nhuyễn để làm lớp nhân bám dính.
• Nấm đông cô và nấm tuyết ngâm ấm cho nở, rửa sạch, thái sợi.
• Hạt sen luộc chín rồi để ráo. Hạt dẻ cũng thái sợi vừa ăn để tăng độ bùi.

Bước 2: Chế biền phần nhân

Bắc chảo, cho dầu vào phi thơm hành boa rô và gừng. Cho nấm đông cô xào trước khoảng vài phút, rồi lần lượt thêm hạt sen, nấm tuyết và hạt dẻ. Nêm nước tương, dầu hào chay, đường, ngũ vị hương và muối, đảo đều để hương hòa quyện. Tắt bếp và để nguội nhân.

Bước 3: Gói bánh chưng bằng khuôn gỗ

Gấp lá dong theo chiều dọc rồi gấp tư để canh với khuôn. Cắt phần thừa để khi gói bánh lên khuôn được vuông vức. Lót 4 góc khuôn bằng lá dong đã gấp.

Rải một lớp nếp cẩm, gạo lứt, dàn đều. Phủ lớp đậu xanh, tiếp theo là lớp nhân hạt sen xào nấm, rồi lại phủ một lớp đậu và nếp để khóa nhân. Dùng khuôn nén nhẹ cho nguyên liệu chặt và phẳng. Buộc lạt cố định.

Bước 4: Nấu bánh

Vì bánh chưng chay không có thịt mỡ, nhân đã xào chín nên thời gian luộc nhanh hơn. Xếp lá dong xuống đáy nồi, đặt bánh lên trên, đổ nước sôi ngập và chèn vật nặng để bánh luôn nằm dưới mặt nước. Luộc khoảng 2 giờ, vớt bánh ra và treo cho khô mặt lá.

Dù khác nhau về nguyên liệu và màu sắc, cả bánh chưng chay nhân nấm lẫn bánh chưng nếp cẩm nhân hạt sen đều mang lại hương vị thanh đạm, dễ tiêu và rất hợp không khí Tết. Nhờ sự khéo léo trong xử lý nếp, đậu, nấm và hạt sen, bánh vừa đẹp mắt vừa hài hòa vị bùi – thơm – ngọt tự nhiên. Khi ăn cùng dưa hành, tiêu xay hay nước tương, hương vị càng trọn hơn và cho thấy ẩm thực chay vẫn có thể tinh tế, giàu cảm xúc như món truyền thống.

Cách chọn mua nguyên liệu ngon khi làm bánh chưng

Bánh chưng ngon không chỉ nằm ở kỹ thuật gói và canh lửa khi luộc mà còn ở chất lượng nguyên liệu. Nếu chọn được nếp mới, đậu xanh mẩy hạt và lá dong đúng độ bánh tẻ, chiếc bánh sau khi luộc sẽ có màu đẹp, hương thơm và dễ định hình hơn.

Cách chọn mua gạo nếp

Để gói bánh chưng bạn có thể dùng nếp ngỗng, nếp cái hoa vàng hay nếp bắc; mỗi loại có độ dẻo khác nhau nhưng đều phù hợp. Nếp ngon thường có hạt tròn mập, ngắn, màu trắng ngần và đồng đều. 

Khi chọn, ưu tiên những hạt mẩy, không bị gãy và dùng móng tay bấm nhẹ thấy hạt khó vỡ — dấu hiệu của nếp mới, không bị mục. Nếp mới còn có mùi thơm đặc trưng, thoảng nhẹ vị ngọt. Tránh mua nếp có mùi mốc hay lạ mùi.

Cách chọn mua đậu xanh ngon

Đậu xanh dùng để gói bánh là loại đã cà vỏ. Khi chọn, nên ưu tiên đậu có màu vàng tươi, bóng, kích thước hạt đều nhau. Dùng ngón tay bấm vào hạt, nếu thấy đậu giòn, dễ vỡ nhưng không nát vụn quá nhiều thì đó là đậu xanh ngon, mới. Đậu xanh còn mới sẽ có mùi thơm nhẹ đặc trưng. Tránh chọn đậu xỉn màu, có nốt đen, lẫn hạt sạn, bị mối mọt hay có mùi ẩm mốc.

Cách chọn mua lá dong và sợi lạt

Lá dong nên chọn lá bánh tẻ, không quá già cũng không quá non. Lá già ít tạo mùi thơm khi nấu, còn lá non dễ dính vào bánh gây bất tiện khi bóc. Trung bình mỗi bánh cần khoảng 4 lá để gói kín và đảm bảo bánh vuông vức. Lạt gói bánh thường là lạt giang, có độ mềm và dẻo vừa đủ. Mỗi bánh cần khoảng 2-4 sợi để cố định hình dáng chắc chắn trong suốt thời gian luộc.

Bí quyết gói bánh chưng vuông, đẹp mắt

Bánh chưng vuông đẹp đòi hỏi thao tác gói chắc tay và nguyên liệu ở đúng trạng thái tốt nhất. Nếu gói sơ sài hoặc chọn nguyên liệu cũ, bánh dễ bị bục, nứt hoặc mất dáng sau khi luộc. Một số bí quyết quan trọng mà bạn nên lưu ý để bánh chưng thành phảm được ngon và đẹp mắt

• Chọn nguyên liệu tươi ngon, đặc biệt là gạo nếp và lá dong.
• Không nên cho quá nhiều nhân để tránh nứt bánh khi luộc.
• Gói bánh chặt tay để lạt giữ được hình bánh khi nấu.
• Luộc bánh đủ thời gian để nếp chín mềm, không sượng.
• Để bánh nguội tự nhiên trước khi bóc nhằm giữ hình dáng vuông đẹp.

Khi làm quen tay, bạn sẽ dễ điều chỉnh lượng nếp – nhân và lực gói để chiếc bánh không chỉ ngon mà còn đẹp khi cắt.

Kết luận

Bánh chưng chay là sự kết hợp giữa nguyên liệu thuần thực vật và kỹ năng gói bánh truyền thống, thể hiện nét văn hóa ẩm thực trong dịp Tết của người Việt. Bài viết đã hướng dẫn hai công thức làm bánh chưng chay, cách chọn nguyên liệu, bí quyết gói và luộc bánh để đạt độ thơm, dẻo. Ngoài ra, nếu bạn muốn thưởng thức ẩm thực chay một cách đẹp mắt và trọn vị.  Hãy ghé ngay nhà hàng chay Vô Úy, chúng tôi luôn cố gắng phục vụ quý khách hàng các món chay đa dạng, thanh đạm trong không gian ấm cúng, sang trọng.